Spanje is de laatste jaren geliefder dan ooit onder de Nederlanders. Steeds meer mensen pakken hun koffers om zich hier te vestigen of anders in ieder geval van hun vakantie te genieten. Onder hen niet alleen mensen die rustig op het strand liggen of een museum bezoeken, ook de relschoppende en criminele Nederlander weet Spanje te vinden. En daar kunnen ze dan toch nog oog in oog komen te staan met de Nederlandse politie. Wat doet die eigenlijk in Spanje?
Tekst: Maria Kupers. Foto’s: Stock, Rob Zoutberg
Je kent de beelden wel: fans van Nederlandse voetbalclubs die in het buitenland voor overlast zorgen. En daar komen ze dan in aanraking met politie die vaak wat strenger is dan in eigen land en met wie, meestal vanwege de taal, ook niet te praten valt. Op zich is dat het probleem van de relschopper zelf, maar diverse regeringen in Europa hebben besloten dat het verstandiger is om problemen te voorkomen en agenten met de fans mee te laten reizen.
Niet meer rellen in het buitenland
“Nog niet zo lang geleden was er een voetbalwedstrijd tussen Feyenoord en Atlético de Madrid, dan gaan er agenten uit Rotterdam mee naar het Metropolitano stadion. Zij kennen een groot deel van de fans, weten hoe de dynamiek is en kunnen direct met hen communiceren” aldus een woordvoerder van de Nederlandse politie.
“De Nederlandse agenten staan onder bevel van de collega’s ter plaatse en hebben als taak te helpen bij het handhaven van de openbare orde. Ze zijn de ogen en oren, het feit dat ze onderlinge opmerkingen van de fans verstaan maakt het makkelijker om voorbereid te zijn op diverse situaties.”
Agenten uit Nederland worden niet alleen ingezet omdat men problemen verwacht. De Nederlandse regering vindt het haar verantwoordelijkheid om haar burgers ook in het buitenland ten dienste te staan. Elke zomer gaan er agenten van diverse korpsen naar plaatsen in Spanje waar veel Nederlandse toeristen komen. In de straten van bijvoorbeeld Palma de Mallorca, Málaga, Estepona of Torremolinos kun je deze ‘zomeragenten’ tegenkomen.
‘Vakantiebaantje’ voor agenten
De agenten patrouilleren, in eigen uniform, met hun Spaanse collega’s. Situaties waarbij Nederlanders betrokken zijn kunnen daardoor sneller worden afgehandeld. Ze bieden hulp in geval van diefstal, ongevallen, aanhoudingen of verlies van documenten. De agenten functioneren als een brug tussen de vakantiegangers en de Spaanse autoriteiten. Indien nodig schakelen ze het consulaat of de ambassade in zodat deze verdere specialistische assistentie kunnen geven.
Andersom komen er ook Spaanse agenten naar Nederland, onlangs nog naar de Formule 1 in Zandvoort. Deze uitwisselingen zijn niet alleen bedoeld als ‘dienstverlening’ voor de burgers.
Het geeft de politie ook de kans om van elkaar te leren. Bepaalde manieren om met zaken om te gaan worden beïnvloed door de plaatselijke cultuur maar zouden ook, eventueel met kleine aanpassingen, in het eigen land kunnen worden toegepast.
Verschillende reacties op uniformen
Als je ooit in Spanje bent aangehouden, of als je nog even terugdenkt aan de lockdown in 2020, weet je dat agenten van de Spaanse korpsen een ander soort respect afdwingen dan in Nederland. Kort door de bocht zou je kunnen zeggen dat er met hen niet te spotten valt terwijl het in Nederland niet ongebruikelijk is een discussie aan te gaan en de opmerking ‘ga toch boeven vangen’ te laten vallen.
Het Nederlandse publiek dat tijdens het evenement Fallas in Valencia aanwezig was reageerde dààr echter wel enthousiast op de aanwezigheid van Nederlandse agenten. Er werd zelfs geapplaudisseerd en verzocht om selfies, iets wat de Spaanse en Nederlandse collega’s nog nooit hadden meegemaakt.
Europese samenwerking
Het Verdrag van Prüm (2005) is een afspraak tussen Europese landen dat het mogelijk maakt dat politiediensten elkaars databanken kunnen raadplegen. Het gaat vooral om gegevens zoals DNA, vingerafdrukken en kentekens, zodat landen elkaar beter kunnen helpen bij het opsporen van verdachten. Door de afspraken mogen agenten in elkaars landen opereren bij bijvoorbeeld grote evenementen of noodsituaties.
Nederland regelt, Spanje doet het gewoon
De verschillen tussen de landen zitten echter niet alleen in de manier waarop de burgers met de politie omgaan. Uit de samenwerkingen blijkt een heel ander, misschien ietwat onverwacht, verschil: de Spaanse veiligheidsdiensten zijn veel flexibeler. Er zijn hier minder protocollen en regelgeving dan in Nederland. De NAVO-top van 2022 in Madrid werd pas een paar maanden van tevoren aangekondigd en Spanje regelde dit zonder problemen. Toen Nederland in 2025 de top organiseerde stond ruim een half jaar het hele land op z’n kop.
De veiligheidsdiensten uit Nederland en Spanje werken al jaren samen. Nederland is één van de landen die het meeste aantal verzoeken voor informatie en overlevering [voorheen uitlevering] van verdachten bij de Spaanse overheid indient. Op zich niet onlogisch gezien het feit dat er honderdduizenden Nederlanders (semi) permanent in Spanje wonen en er jaarlijks vier miljoen Nederlandse toeristen naar het land komen, dat zijn niet allemaal brave burgers.
Geregeld via het Openbaar Ministerie
Deze verzoeken worden gedaan via het Landelijk Internationaal Rechtshulp Centrum in Nederland. Een speciale liaison-officer van de politie bekijkt welke veiligheidsdienst in de desbetreffende regio in Spanje hen kan helpen met het opsporen van de gezochte persoon of het verzamelen van informatie.
Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen die in Nederland gezocht worden omdat ze nog een gevangenisstraf moeten uitzitten of omdat ze verdacht worden van criminele activiteiten. Als het gaat om Nederlanders die in Spanje strafbare feiten plegen wordt er in sommige gevallen een informatieverzoek vanuit Spanje aan Nederland gedaan, zo kunnen bijvoorbeeld bendes die in beide landen actief blijken te zijn opgepakt en vervolgd worden.
Meld Misdaad Anoniem
MMA is het onafhankelijke meldpunt waar je anoniem online of telefonisch informatie kunt geven over bijvoorbeeld de productie en handel van drugs, geweldsdelicten, overvallen, brandstichting, wapen- of mensenhandel. De medewerkers maken van deze informatie een anonieme melding die bij de politie of andere instanties terecht komt. Gesprekken worden niet opgenomen, telefoonnummers en IP-adressen zijn niet zichtbaar: de melder blijft volledig anoniem.
www.meldmisdaadanoniem.nl
Bellen vanuit Spanje: 00800 0800 7000
Serieuze criminelen
De Costa del Sol staat ook wel bekend als de Costa del Crime. Criminelen uit heel Europa wonen er graag en vechten ter plekke soms ook nog even een onderlinge ruzie uit. De Spaanse politiediensten pakken regelmatig criminelen en zelfs hele maffiabendes op. Onder hen relatief veel Nederlanders die verdacht worden van bijvoorbeeld witwassen, moord, fraude en drugshandel. Niet voor niets voerde de Stichting Meld Misdaad Anoniem vorig jaar een campagne aan de Costa del Sol om tips van Nederlandse bewoners en toeristen te krijgen. De resultaten waren zo goed dat er nu gekeken wordt naar uitbreiding naar andere delen in Spanje.
Dank aan goedwillende burgers
“Het concept van Meld Misdaad Anoniem is al jaren bekend bij Nederlanders, het was dus relatief makkelijk om deze campagne ook in Spanje op te zetten. Mensen die hier wonen zien en horen zaken die mogelijk verdacht zijn maar stappen daarmee niet zo snel naar de Spaanse politie. Vanwege de taal of omdat ze bang zijn dat hun naam ergens in documenten vermeld zal worden” vertelt een woordvoerder van de Nederlandse politie.
“Door volledige anonimiteit te garanderen is de drempel lager. Er kwamen al meteen tips binnen en daardoor konden we al na een paar weken een voortvluchtige Nederlander oppakken.” In het afgelopen jaar zijn er tientallen serieuze meldingen binnengekomen waardoor onderzoeken naar belastingontduiking, ontvoeringen, kinderporno, geweld en witwassen in een versnelling zijn geraakt. De promotiecampagne is ondertussen afgelopen maar het telefoonnummer is nog wel actief en er komen nog steeds tips binnen.
De Nederlandse politie heeft, via de liaison-officer, goede contacten met de Spaanse politiediensten. Toen deze werd verteld dat de Nederlandse Stichting actief om tips van burgers zou gaan vragen reageerde men afwachtend. Maar toen ze de eerste resultaten van dit voor hen nieuwe concept onder ogen kregen waren ze enthousiast. Of deze manier van informatie verzamelen ook bij de Spaanse bevolking zou werken is echter maar de vraag. “We kunnen heel veel van elkaar leren maar uiteindelijk heb je toch te maken met verschillende culturen, wat in één land werkt kan in een ander land helemaal niet aanslaan” sluit de liaison-officer af.
NOOT VAN DE REDACTIE
Voor dit artikel hebben we een aantal vragen gesteld die om veiligheidsredenen onbeantwoord zijn gebleven. Gedetailleerde achtergrondinformatie mag om dezelfde redenen niet gepubliceerd worden. We begrijpen deze redenen en kozen ervoor om het artikel in deze vorm te plaatsen.
