In de afgelopen tien jaar hebben we diverse artikelen gewijd aan delen van de rijke historie van Spanje. Dit jaar is het 50 jaar geleden dat dictator Francisco Franco overleed. De burgeroorlog en de dictatuur zijn nog steeds pijnlijke onderwerpen voor de meeste Spanjaarden. De invloed van deze zwarte bladzijde in de geschiedenis van het land is echter nog overal in de maatschappij te merken. Daarom besteden we in deze editie veel aandacht aan dit onderwerp. Je begrijpt een volk immers een stuk beter als je hun achtergrond kent.
Ik vind het fascinerend dat nog zo recent in Europa decennialang een dictatuur heeft kunnen bestaan. De mensen die dit meegemaakt hebben leven nog gewoon en hebben de leeftijd van mijn ouders. Ik heb over de jaren meerdere pogingen gedaan het onderwerp bij Spanjaarden ter sprake te brengen. Over het algemeen waren de antwoorden afwijzend: ‘die tijd kunnen we maar beter vergeten’, ‘dat was een zware tijd’ en ‘nee, ik heb op school niets over Franco geleerd’. Maar er waren ook veertigers en vijftigers die me vertelden nog steeds op zoek te zijn naar de overblijfselen van hun opa die ooit door de politie uit huis werd gehaald met de opmerking ‘vamos a dar un paseo’. Van die wandeling kwam je nooit meer terug, dat wist iedereen.
De Ley de Memoria Historica uit 2007 waarmee de overheid probeert dit stuk van het verleden onder de aandacht te brengen, roept gemengde reacties op. De mensen die niet weten waar hun voorouders begraven liggen vinden het fijn dat er massagraven worden opgegraven om de lichamen te kunnen identificeren. Anderen vinden het grote onzin dat straten die naar Franco of zijn handlangers zijn genoemd nu ineens een andere naam moeten krijgen. Het ‘pacto de olvido’ dat in de jaren zeventig werd gesloten met als doel een democratische toekomst van het land te garanderen wordt tot op de dag van vandaag nog steeds als advies opgevat: vergeten is het beste.
Hoewel veel ouderen die we spraken van mening zijn dat het Spaanse volk een ‘mano dura’ (harde hand) nodig heeft denken ze met angst terug aan de tijd van de dictatuur. Maar uit onderzoek blijkt dat nu 38 procent van de Spaanse jongeren onder bepaalde omstandigheden voorstander is van een dictatuur. Vergeten en dus kinderen op school en thuis niets vertellen over wat er tussen 1936 en 1975 is gebeurd, was misschien niet de beste optie. In een serie artikelen vertellen we je over de burgeroorlog, Franco en de manier waarop men nu naar deze tijd terugkijkt.
