Soms bestaat een groot deel van een behandelsessie uit praten. Niet wat je verwacht van een ‘doe’-beroep als het mijne; patiënten denken dat ik vooral de handen uit de mouwen steek. Toch levert een gesprek vaak meer op dan mobilisaties of oefeningen: begrijpen hoe en waarom klachten ontstaan, geeft rust en vertrouwen.
Laatst had ik zo’n gesprek met iemand die een whiplash had opgelopen. Maanden na het ongeluk had ze nog steeds klachten. Na de lange autorit naar Spanje waren de klachten zelfs erger geworden: hoofdpijn, stijve nek, misselijkheid, een kikker in de keel en overgevoeligheid voor drukte en geluid. Ingewikkelde klachten.
Dan begint voor mij de kern: uitleg. En dat probeer ik zo praktisch mogelijk te houden, waarbij de Spaanse taal me in dit geval een uitkomst biedt. Hier wordt whiplash vertaald als esguince cervical — een verstuiking van de nek. Dat beeld helpt meteen. Iedereen heeft wel een idee wat een enkelverstuiking of -verzwikking is en wat de gevolgen zijn: structuren rekken uit, er ontstaat pijn, zwelling en instabiliteit. Ook het herstelverloop is herkenbaar: eerst ontzien, daarna rustig belasten, kracht en mobiliteit opbouwen, en uiteindelijk balans en coördinatie trainen.
De nek is natuurlijk veel complexer, met talloze gewrichtjes, spieren, banden en pezen. En ook belangrijke zenuwen en bloedvaten, en structuren als de slokdarm en het strottenhoofd. Daardoor zijn de klachten na overrekking ook complexer dan die van een enkel: naast pijn en stijfheid komen ook vaak duizeligheid, slikproblemen, misselijkheid of het gevoel dat het hoofd te zwaar is voor de romp veel voor. Voor de patiënt vaak beangstigend, maar met een goede uitleg ineens een stuk beter te begrijpen.
De vertaling naar een verstuiking helpt ook om de verergering van klachten van deze dame te verklaren en haar gerust te stellen. Net zoals je met een verzwikte enkel niet direct stabiel kunt staan op een wiebelplank, lukt het met een verstuikte nek niet direct om het hoofd stabiel te houden op een bewegende ondergrond — zoals in een rijdende auto, tijdens een vlucht of in het zwembad. Dit kan leiden tot overbelasting van de nek en een toename van klachten. Weten dat dit normaal is, geeft opluchting en voorkomt onnodige zorgen.
Niet altijd is het nodig om direct de handen uit de mouwen te steken. Praten en uitleg geven hoort net zo goed bij het vak — eigenlijk bij alle medische beroepen. Een uitleg die mensen helpt begrijpen wat er in hun lichaam gebeurt, opent de weg naar herstel én maakt dat patiënten actiever meewerken aan dat herstel.
foto: Luis Rogerio Nunez
