Nalatenschap in Spanje

Je woont in Nederland of België en hebt keurig een testament bij je notaris laten opmaken. Maar hoe zit dat eigenlijk als jouw erfgenamen jouw huis, auto of bankrekening in Spanje erven?

In de praktijk blijkt maar al te vaak dat notarissen in Nederland niet op de hoogte zijn van de wet- en regelgeving in Spanje. Maar ook in Spanje stoeien en knoeien advocaten en notarissen vaak met de afwikkeling van nalatenschappen waarbij buitenlanders zijn betrokken. We vroegen Barbara Ingenbleek van Euro Economics naar haar ervaringen en tips voor het afhandelen van nalatenschappen.

Tekst: Barbara Ingenbleek & Maria Kupers. Foto: Alvaro Serrano

“Het startpunt is het testament. In Nederland en België hebben de meeste mensen een testament. Dat is het goede nieuws, het slechte nieuws is dat in het testament vaak niet of niet goed is vastgelegd wat de eigenlijke wensen voor de afwikkeling van de nalatenschap zijn. De notaris heeft een standaard testament opgemaakt of wat is vastgelegd leidt tot een hoog bedrag aan te betalen erfbelasting” vertelt Barbara. Vaak blijkt bij overlijden dat de achterblijvende partner al jaren niet meer in Spanje komt en dat één van de kinderen eigenlijk het huis zou willen erven.

Het Nederlandse standaard testament
Een Nederlandse notaris zal vrijwel altijd een langstlevende (standaard) testament opmaken. Als je een auto, bankrekening of huis in Spanje hebt, is dat veelal geen verstandige beslissing. Euro Economics adviseert haar klanten altijd contact op te nemen met een Nederlandse notaris die is gespecialiseerd in het Nederlandse èn het Spaanse erfrecht voor het opstellen van een testament.

Tijdspad
In Nederland heb je 8 maanden de tijd om erfbelasting te betalen en kun je uitstel aanvragen. Er bestaat zelfs de mogelijkheid tot het indienen van een verzoek voor een voorlopige aangifte.

In Spanje liggen de zaken anders. Je hebt zes maanden de tijd om de aangifte erfbelasting in te dienen en er is geen mogelijkheid tot het aanvragen van uitstel. Ook al woon je in Nederland, je erft Spaanse bezittingen en moet dus hier erfbelasting betalen. Een bezit op naam van de erfgenaam zetten kan pas als de aangifte erfbelasting is ingediend.

Het komt ook voor dat er wel erfbelasting moet worden betaald en dat de erfgenamen het geld nog niet hebben, omdat eerst het huis moet worden verkocht. De erfgenamen kunnen dan niet anders dan wachten met het indienen van de aangifte erfbelasting tot zij het geld hebben en moeten de boetes en rente voor lief nemen.

“De periode van 6 maanden is erg kort.” bevestigt Barbara. Wij merken in de praktijk dat mensen in de eerste maanden na het overlijden nog niet actief met allerlei papierwerk bezig willen zijn of helemaal niet beseffen dat de nalatenschap ook in Spanje moet worden afgewikkeld. Vaak denken mensen dat als de aangifte erfbelasting in Nederland is ingediend de boel in Spanje ook automatisch is geregeld. Ook kan het zijn dat er in de familie ruzie is ontstaan over de verdeling van de nalatenschap en er veel tijd nodig is om de ruzie te beslechten. Maar ondertussen tikt de klok hier dan wel door.

Voor je een huis, de bankrekening, nutsvoorzieningen etc. kunt omzetten moet in Spanje eerst de nalatenschap zijn afgewikkeld. Er moeten allerlei documenten uit Nederland komen, zoals de akte van overlijden, verklaring van erfrecht etc. Alle documenten moeten worden vertaald. Vervolgens moet de erfgenaam ook nog een NIE hebben, anders kun je überhaupt niets op je naam zetten in Spanje. Allerlei tijdrovende procedures.” vertelt Barbara.

Toch niet geregeld
Barbara Ingenbleek heeft inmiddels veel voorbeelden in de praktijk gezien van hoe het fout kan gaan. “Ik vind het zo treurig, dat mensen denken dat ze alles geregeld hebben en dan blijkt dat er nog een heleboel papierwerk in Spanje af te handelen is en belasting te betalen. En wat denk je van de kosten” vertelt ze.

“Ik raad mensen aan een goed testament op te stellen. Het gaat vaak om oudere mensen die helemaal geen zin meer hebben in een huis in Spanje. Maar het belangrijkste is nog wel om snel na het overlijden contact op te nemen met een kantoor in Spanje dat gespecialiseerd is in de afwikkeling van nalatenschappen en op de hoogte is van de Nederlandse en Spaanse wet- en regelgeving.” Veel klanten van Euro Economics hebben in dergelijke situaties Barbara’s hulp ingeschakeld, ze heeft dan ook vele voorbeelden uit de praktijk.

Treurige verhalen
“We zijn hier al van alles tegengekomen. Een Spaanse bank- en spaarrekening die niet was meegenomen in de afwikkeling van de nalatenschap. Op de spaarrekening stond een groot bedrag. Van de bankrekening werden nog steeds de nutsvoorzieningen van het geërfde huis betaald. De rekening werd door de bank geblokkeerd, omdat het paspoort van de rekeninghouder was verlopen. Maar ja, de rekeninghouder was overleden. We zijn meer dan een jaar bezig geweest om het geld vrij te krijgen voor de erfgenamen” vertelt Barbara.

“Of dat verhaal van drie kinderen waarvan de vader was overleden. Zij waren ervan overtuigd dat in de verklaring van erfrecht stond dat zij het huis hier hadden geërfd, zo hadden hun ouders dat altijd gewild als één van hen zou overlijden. Ze vroegen ons dat op hun naam te zetten, maar in de verklaring bleek te staan dat vader een langstlevende testament had opgesteld en daarmee niet de kinderen het huis hadden geërfd, maar op basis van de Spaanse wet de moeder. En die was inmiddels dement en stond onder bewindvoering van diezelfde kinderen. Met die zaak zijn we bijna twee jaar bezig geweest, ik vind dat schrijnend.”

Helaas is het voor Nederlanders in veel gevallen geen optie om nu al het huis op naam van de kinderen te zetten. De mogelijkheid bestaat om het huis te schenken, maar zowel Spanje als Nederland heffen schenkingsbelasting. Een verkoop moet tegen marktwaarde, het geld moet over de tafel gaan en de overdrachtsbelasting is in Spanje hoog. De ouders moeten in beide gevallen ook winstbelasting en plusvalía (meerwaarde) betalen. Als mensen overwegen om het huis aan hun kinderen over te dragen, is het dus handig om een goede berekening van de kosten te laten maken.