Kunstenaar Lita Cabellut

Lita Cabellut
Lita Cabellut

Kunstenaar Lita Cabellut – ‘ik ben een verhalenverteller’

Ze had al een penseel in haar handen voordat ze kon lezen en schrijven. Als kind verkocht ze denkbeeldige sterren aan toeristen in de straten van Barcelona. Een romantisch klinkend detail van haar harde jeugd op straat. Een jeugd die haar niet rijkelijk bedeelde, maar haar wel de wortels schonk die zorgen voor de enorme diepte van haar werk.
Menshoge portretten waarmee ze vier decennia later uiterst succesvol is.

Tekst Else Beekman

Lita Cabellut hoort samen met Miquel Barceló en Juan Muñoz tot de drie best verkopende Spaanse kunstenaars ter wereld. Toch leverde een kleine steekproef op straat in Fuengirola een opmerkelijk resultaat. Vrijwel niemand kent haar naam en haar werk. Ook in Nederland, waar ze al sinds de jaren tachtig woont en werkt, kwam haar roem pas laat op gang. In Spanje exposeerde ze voor het eerst in 2013. Dit terwijl de belangrijkste kunstcritici ter wereld superlatieven tekort komen om haar indringende schilderijen te bejubelen. Ze hingen in belangrijke galeries in onder meer New York, Parijs, Amsterdam, Dubai en Hong Kong. De enorme doeken gaan voor zes-cijferige bedragen over in handen van nieuwe eigenaren. Toch deed ze nooit concessies ten gunste van de commercie. Had ze wel op verzoek geschilderd, dan was ze allang miljonair geweest. ‘Ik zou me doodvervelen’, zei de temperamentvolle Cabellut in een interview. Zonder uitzondering stralen haar enorme doeken zoveel kracht uit, dat men vaak een mannelijke maker vermoedt.

Nederlands licht
De Spaanse is echter klein van stuk en hijst zichzelf regelmatig in een harnas aan touwen en klimt op steigers om alle hoeken van haar canvas te kunnen bereiken. Haar studio vestigde ze in een oude fabriek in Den Haag, waar ze met haar drie kinderen introk. Op haar 19e kwam ze naar Nederland om te studeren aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Ze kwam naar het noorden voor het licht. Haar was destijds verteld dat je vanzelf goed ging schilderen in het Nederlandse licht. Zo argumenteerde ze ook tijdens haar toelatingsgesprek. Het straatkind van weleer wist de toelatingscommissie te overtuigen. ‘Ik had een passie, toewijding en vreselijke honger’, zegt ze daarover zelf in een interview met BBC.

Lita Cabellut

‘Ik word schilder’
Die passie ontwaakte met volle kracht toen Lita Cabellut op dertienjarige leeftijd oog in oog stond met de getormenteerde blikken van pelgrims in het beklemmende doek ‘La romería de San Isidro’ van de Spaanse meester Francisco Goya. Met haar pleegouders was ze voor het eerst in het Prado Museum in Madrid. Bij het zien van werken van Goya, Velázquez en Rembrandt, ging voor de jonge Lita de hemel open. ‘Dit kan ik ook, dat ga ik doen, ik word schilder’, dacht ze toen. Ze belandde als heel klein meisje op straat omdat haar biologische moeder haar had achtergelaten om te kunnen werken in een bordeel. ‘Mijn jeugd zag eruit zoals die van tienduizenden andere kinderen ter wereld’, placht ze te zeggen. Pas toen ze 13 was, werd ze geadopteerd door de welgestelde Catalaanse familie die haar meenam naar het Prado.

Haar adoptieouders kwamen erachter dat het drukke, temperamentvolle kind alleen maar rustig werd met een ezel en een penseel. Ze gaven haar teken- en schilderles naast de bijlessen in lezen en schrijven omdat ze de hele lagere school had gemist. Haar adoptiemoeder is haar heldin, zo vertelt ze in diverse interviews. Zonder haar was ze nergens geweest in het leven. En vanaf die dag in het Prado is schilderen en kunst haar lust en haar leven. ‘Zoals ademhalen of glimlachen dat is’, zegt ze zelf. Voor haar opende er zich zo’n mooie wereld, daar moest ze wel deel van uit gaan maken.

Portretten
Cabellut schildert enkel portretten en heeft een obsessie voor sterke persoonlijkheden en een passie voor psychologie en filosofie. Toen ze nog op straat leefde, vormde het observeren van mensen een onderdeel van haar overlevingsmechanisme. Ze besefte dat ze door mensen goed te doorgronden, ongelukken kon voorkomen. Dankzij haar scherpe observatievermogen en inzicht in mensen tonen haar schilderijen vrijwel altijd de rauwe en harde kanten van het leven via de ogen van de geportretteerde. Toch krijgen die ook altijd een ‘fluwelen’ touch omdat de kunstenares altijd zoekt naar de mooie kant van haar modellen. Een mooie kant zoals mensen die in het echte leven ook hebben. Ze put haar inspiratie uit haar levenservaring, haar zelfreflectie en haar observaties over het leven. In het doek van Goya herkende ze destijds iets. De blikken in de ogen van de pelgrims had ze eerder gezien tijdens haar lange en vaak moeilijke jaren op straat in de ogen van hoeren, zwervers, toeristen en andere passanten. Nu zoekt ze in elk portret dat ze schildert ook zichzelf. Als een spiegel want ze wil met haar penselen en schildertechniek doordringen tot in de verste diepten van de menselijke ziel.

Geportretteerden
Cabellut gebruikt daarvoor een bijzondere techniek. Jarenlang werkte ze in een laboratorium aan haar persoonlijke variant op de techniek craqueleren. Elk doek toont middels barstjes een vergaan effect. Alsof het al zo oud is dat er barstjes in de verf zijn ontstaan. Die barstjes brengt ze echter al toe in een onderlaag van het schilderij. Soms zitten er al tien lagen op het doek voor ze de eerste kleur aanbrengt van het personage dat ze gaat schilderen. Deze barsten vertellen haar feitelijk hoe ze gaat schilderen. Het thema weet ze dan al. Pas daarna kiest ze de personages uit. Zo bestudeert ze zoveel mogelijk foto’s alvorens met schilderen te starten. Daarbij beziet ze haar personages vooral in de tijd waarin ze leefden en reflecteert op wat die context voor invloed gehad kan hebben. Want: ‘We zijn niet alleen maar wat we zien, maar ook dat wat de omgeving met ons doet’. De filosofisch ingestelde kunstenares schilderde naast vele beroemdheden ook de verschoppelingen van de samenleving. Allemaal hebben ze in essentie veel gemeen. Naast Kafka, Frida Kahlo, Marilyn Monroe, Charlie Chaplin, Moeder Theresa, Coco Chanel en Freud schilderde Cabellut ook zwervers, psychiatrische patiënten, geisha’s, gesluierde vrouwen en hoeren. Uit al haar doeken spreekt haar liefde voor sterke persoonlijkheden.

Het mooie in lelijkheid ontdekken
Cabellut probeert te begrijpen om te overleven. ‘Ik probeer bij alles wat lelijk is de mooie kant te ontdekken. Die is er namelijk. Die is er altijd in de vreselijkste dingen die je overkomen. Ik zeg altijd als je niet het tapijt van angst hebt betreden, kun je ook het leven niet kussen. Het is nodig om te weten wat je wel en wat je niet wilt’, aldus de kunstenares in een interview met een Spaanse krant. En daar is moed voor nodig, vindt ze. Omdat moed zo belangrijk is om dingen te kunnen veranderen. Om vooruit te komen. Om verantwoordelijkheid te nemen voor onze daden. ‘Als je moedig bent, betekent dat, dat je accepteert dat iets ook verkeerd kan gaan. Dat biedt vrijheid. Moed is vrijheid.’
En moed heeft de Spaanse. Na de voltooiing van de Rietveld Academie duurde het jaren voor ze echt geld begon te verdienen met haar werk. Ze betaalde de dingen die ze nodig had met haar schilderijen. Het gaat Cabellut ook nog steeds totaal niet om het geld. Zolang ze genoeg heeft om canvas en verf te kopen om te blijven schilderen is het goed. Ooit besloot ze weg te gaan uit een commerciële galerie die haar meer dan goed betaalde voor haar werk. Ze zaten niet op haar serie over kinderprostitutie te wachten en wilde liever dat ze engelen schilderde. Dat weigerde ze. Met een nieuwe vrijheid tot gevolg. Lita Cabellut

Ontdekt
Pas toen haar serie portretten van Coco Chanel in Parijs supergoed ontvangen werd en ze binnen enkele dagen tientallen doeken had verkocht, werd ze door de kunstwereld ‘ontdekt’. Toch duurde het nog tot 2015 dat haar bijzondere werk ook in Spanje en Nederland echt werd opgemerkt en bekendheid kreeg. De grootste kunstdatabase ter wereld, Artprice, zette haar in de top van best verkopende artiesten wereldwijd naast Barceló en Muñoz. Een jaar eerder werd haar werk aangeraden door kunstrecensent Jean-Michel Gathy in Financial Times. Sindsdien is zij diverse malen geïnterviewd in de Spaanse media. Van januari tot juli 2017 is haar werk te zien in de Stichting Vila Casas in Barcelona.

Meer weten?
www.litacabellut.com
www.gallery238.com

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*


U bent toch geen spambot? * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.