Wie is eigenaar van de Mezquita in Córdoba?

moskee kathedraal cordoba
Moskee-kathedraal Córdoba

Mezquita van Córdoba of …?

De gemeente Córdoba wil dat de katholieke kerk het eigenaarschap op de moskee-kathedraal of wel mezquita in die stad opgeeft. In een rapport beargumenteert Córdoba waarom het wereldberoemde gebouw terug hoort in het publieke domein.

Het geschil over wie het bezit van de moskee-kathedraal kan claimen loopt al jaren. Vroeger werd naar het religieuze gebouw verwezen als ‘mezquita-catedral de Córdoba’ (moskee-kathedraal). Tot de katholieke kerk het eigendom erop claimde op grond van een wet die zijn oorsprong nog heeft in het Franco-tijdperk. Op basis van die wet konden bisschoppen tientallen jaren eigendommen claimen zonder daartoe bewijsmateriaal of eigendomsaktes te hoeven overleggen. Sindsdien is de wet aangepast.

Christelijke strijdmachten
‘Religieuze toewijding is niet de weg om eigendom te verkrijgen’, zo staat in het rapport dat werd geschreven door Valeriano Lavela, algemeen-secretaris van de gemeente. Het gebouw werd in de 8e eeuw gebouwd op de resten van een visigotisch-christelijke kerk. Toen Córdoba in handen viel van de christelijke strijdmachten in 1236 werd de moskee door de lokale bisschop Fernando III geschonken aan de katholieke kerk. Nadat de macht over het gebied volledig in christelijke handen was, bouwde deze een kathedraal in het Moorse gebedshuis gebouwd.

Dertig euro
In 2006 betaalde het bisdom van Córdoba op basis van de voornoemde wet 30 euro om het eigendom te registreren van wat ze eerst nog kathedraal-moskee noemden, maar daar later steeds vaker slechts enkel kathedraal van maakten. Lavela schrijft dat de toeëigening van het gebouw door de kerk absoluut geen juridische geldigheid heeft en zodoende niet bevestigd kan worden. Dit niet in de laatste plaats omdat het gebouw in 1984 werd bijgeschreven op de werelderfgoedlijst van Unesco en omschreven werd als van ‘exceptionele universele waarde’.

Alle wereldburgers
De ware eigenaren zijn, zo beargumenteert Lavela, ‘alle wereldburgers ongeacht uit welk land, van welke cultuur of welk ras dan ook’. In 2013 tekenden nog honderdduizenden mensen een petitie die stelde dat de gemeente verantwoordelijk moet zijn voor het gebouw en niet de kerk. Eerstgenoemde zou ook beter in staat zijn om het culturele erfgoed veilig te stellen.

Toch krijgt Lavela nu kritiek van het Europees Burger Forum, dat wordt vertegenwoordigd door José Carlos Cano, schrijver van het rapport ‘La libertad religiosa en la EU: el caso de la Mezquita-Catedral de Córdoba’ (de religieuze vrijheid binnen de EU: de zaak Moskee-Kathedraal van Córdoba). Er zouden ‘ernstige fouten’ in het rapport staan. De katholieke kerk maakt publiciteit op eigen wijze voor iets dat al ruim 800 jaar als eigendom wordt beschouwd, aldus Cano.

Wereldberoemd
Het interieur van het gebouw is wereldberoemd vanwege de honderden rood met witte stenen bogen die bezoekers het gevoel geven in een sereen bos te zijn. Sinds de kerk het eigendom claimt is er een ingang verhoogd om de draagbaren voor de Paasprocessies door te kunnen laten en zijn er toiletten gebouwd naast de Mihrab op de bidplaats gericht op Mekka. Daarbij werden miljoenen folders gedrukt die aan toeristen worden uitgedeeld, waarin nu gesproken wordt over de ‘kathedraal van Córdoba’, zonder nog enige verwijzing naar het Islamitsche verleden. Ook de officiële website heet nu enkel ‘catedral de Córdoba’.

In november vorig jaar tekenden nog 100 experts van 36 universiteiten verspreid over de hele wereld een manifest uit protest tegen deze ‘gijzeling van het historische verleden’.